Telefon itəndə və ya SIM dəyişdiriləndə hesabın bərpası

Bu səhifə hansı vəziyyətə aiddir

Telefonun itməsi və SIM-in dəyişdirilməsi çox vaxt eyni abzasda yazılır, lakin ilk təhlükə fərqlidir. Telefon itəndə faktorun daşıyıcısını itirirsiniz: autentifikator tətbiqi, passkey və SMS gələn kart eyni anda yoxa çıxa bilər. SIM dəyişdiriləndə isə nömrəniz başqasına keçir, SMS ona gedir, siz isə hələ hesaba girə bilirsiniz. Birinci halda sizdə bir açar azalır, ikinci halda qarşı tərəfdə bir açar artır.

Üçüncü bir vəziyyət də var: hesabı artıq kimsə istifadə edir, balansda və ya çıxarış tarixçəsində sizin etmədiyiniz hərəkətlər görünür. Bu, həmin səhifənin mövzusudur — hesab ələ keçirilibsə ilk addımlar. Orada hesabı kimsə idarə edir; burada isə çox vaxt hücumçu yoxdur, sadəcə daşıyıcı itib və ya nömrə əlinizdən çıxıb.

Bir xətt açıq şəkildə kənarda saxlanılır: bərpa ifadəsi yalnız itmiş telefonda idisə, self-custody tərəfi tamam ayrı işdir və bu səhifə həmin tərəfi yoxlamayıb. Hadisədən sonra müraciət və şikayət yolları üçün saytda ayrıca Azərbaycanda kripto dələduzluğu barədə müraciət səhifəsi var; burada həmin mövzu təkrarlanmır.

Əlinizdə nə qalıb

Addımları zaman xəttinə düzmək bu mövzuda ən yayılmış, həm də ən faydasız üsuldur. Rəsmi səhifələrin giriş şərtləri fərqlidir: eyni hərəkət bir nəfərdə bir saniyəyə tamamlanır, başqasında isə heç açılmır. Ona görə əvvəlcə siyahı gəlir.

Cədvəlin hər xanası rəsmi səhifədəki cümləyə söykənir, amma oxuduğumuz səhifələrdə onlar bir cədvələ yığılmayıb. Bölgünü bu səhifə qurub. Rəsmi səhifədə fərqli mətn görsəniz, rəsmi mətn əsasdır.

Ən çox unudulan bənd e-poçtdur. O, həm doğrulama üsulu, həm də sıfırlama nəticəsinin gəldiyi qapıdır. Məktubu yalnız itmiş telefondakı tətbiqdən oxuya bilirdinizsə, əlinizdəki faktorların sayı düşündüyünüzdən bir dənə azdır.

Hələ daxil ola bilirsinizsə

Ən azı bir işlək faktor qalıbsa, yol özünüzün icra etdiyi dəyişikliklərdən keçir və xərc baxımından digər yoldan qat-qat asandır.

Nömrəni dəyişin. Rəsmi izah veb və tətbiq üçün iki ayrı səhifədə verilib və ilk iki addım fərqlidir. Veb versiyada: [Təhlükəsizlik] bölməsində [Telefon nömrəsi] yanındakı [İdarə et], dəyişiləcək nömrənin yanındakı redaktə işarəsi, qeydləri oxuyub [Davam], sonra «2FA-nı tamamlayın», ardınca yeni nömrə və [Kod al]. Tətbiq versiyasında yol belə başlayır: [Hesab] işarəsi, yuxarıdakı profil bölməsi və [Təhlükəsizlik], sonra [Telefon nömrəsi]; redaktə işarəsindən sonrakı addımlar veb versiya ilə eynidir. Tətbiq səhifəsində yadda saxlanmalı bir cümlə də var: başqa doğrulama üsuluna keçmək mümkündür. Yəni gəlməyən bir üsulda ilişib qalmaq həmişə çıxılmazlıq demək deyil.

Autentifikatoru dəyişin. Tətbiqdə [Hesab] işarəsi, [Autentifikator tətbiqi], dəyişiləcək yazının yanındakı redaktə işarəsi; burada da «2FA-nı tamamlayın» tələbi var, sonra yeni QR kod və on altı rəqəmli açar görünür. Şərt yenə eynidir: ən azı bir faktor işləməlidir.

Lazımdırsa, hesabı dayandırın. Girişdəki məsləhətin mənbəyi budur. Rəsmi hesabın dayandırılması səhifəsində tətbiq və veb üçün iki yol verilir və hər ikisinin birinci addımı hərfi olaraq «daxil olun»dur. Yəni dayandırma hesabın içində olduğunuz halda işləyən alətdir; bayırda qalmış adam növbəti bölmədəki yolu keçməlidir.

Bu dəyişikliklərdən sonra çıxarış və C2C kimi funksiyalar bir müddət dayandırılır — rəsmi səhifələr bunu yazır. Müddətin özünə gəldikdə, rəsmi səhifələrdə göstərilən rəqəmlər bir-birini təsdiqləmir, ona görə bu səhifə heç bir saat göstəricisi vermir; əməliyyat anında rəsmi səhifədəki qeydə baxın.

Hər ikisi lazımdırsa və yalnız bir faktorunuz qalıbsa, mənim seçimim əvvəlcə nömrəni dəyişməkdir: autentifikatorun öz-özünə sıradan çıxması, nömrənin kənarda ələ keçirilməsindən daha az ehtimallıdır. Bu, sadəcə bir üstünlükdür; ardıcıllıq barədə göstərişi həmin səhifələrdə oxumadıq.

Daxil ola bilmirsinizsə

Heç bir faktor qalmayıbsa, giriş nöqtəsi hesaba çıxışı olmayanda 2FA-nın sıfırlanması səhifəsidir. Burada az danışılan bir fərq var: prosesin birinci addımı rəsmi sayta keçib [Daxil ol] düyməsini basmaqdır — yəni giriş səhifəsindən başlayır və əvvəlcədən uğurla daxil olmağı tələb etmir. Dayandırmanın bacarmadığını bu proses bacarır.

• Əvvəllər passkey əlavə edilibsə, sistem onu istəyə bilər. Rəsmi mətn [Ləğv et] basıb «passkey-im işləmir» seçməyi yazır; pəncərə çıxmayıbsa bu addım ötürülür.
• Sonra parol istənilir. Parol unudulubsa [Parolu unutmusunuz?] basılır; nə parol, nə 2FA varsa, rəsmi mətn müştəri dəstəyinə yönləndirir.
• Düzgün paroldan sonra «təhlükəsizlik doğrulaması» səhifəsi açılır; işləməyən üsulu seçib açılan pəncərədə «doğrulama mümkün deyil» keçidinə basmaq lazımdır.
• Ən çox buraxılan addım budur: rəsmi mətn çıxışı olmayan bütün 2FA cihazlarının qeyd edilməsini xüsusi vurğulayır. Rəsmi mətnin on ikinci addımında isə yazılıb: [Sorğu rədd edildi] görünürsə, işlək 2FA cihazlarını yenidən dəqiqləşdirib təkrar cəhd etmək lazımdır.
• Sistem qalan işlək üsulla doğrulama, bəzən isə yeni nömrə və ya yeni e-poçt tələb edə bilər.

Nəticənin necə çatdırılması ayrıca yaddaşda saxlanmalıdır. Rəsmi mətndə yazılır ki, sorğu baxışdadırsa, məsul komanda onu araşdırır və nəticə yeni təsdiqlənmiş e-poçt ünvanına göndərilir; həmçinin «doğrulama mümkün deyil» keçidi ilə həmin səhifəyə qayıdıb vəziyyətə baxmaq olar. Köhnə poçtu gözləmək boş yerə vaxt itirməkdir.

Bu yol özü ağırdır, çünki sıfırlama sorğusu üçün video tələb olunur: kameraya şəxsiyyət sənədi ilə baxıb verilmiş mətni oxumaq, sonra həmin sənədin şəklini ayrıca göndərmək. Rəsmi mətn videoya su nişanı vurmağı və videonu redaktə etməyi qadağan edir. İngilis dilini bilməyənlər öz dilində danışa bilər, lakin həmin bəyanatı bir vərəqə yazıb tarix və e-poçt ünvanını doldurmalı, vərəqi sənədlə birlikdə kameraya tutmalıdır. Ardıcıllıq da rəsmi olaraq bağlanıb: şikayət funksiyasından istifadə etmək üçün əvvəlcə əl ilə sıfırlamağa cəhd etmək tələb olunur.

Buradan çıxan bir hərəkət var və bu, rəsmi qayda deyil, bizim tövsiyəmizdir: şəxsiyyət sənədinin istifadəyə yararlı nüsxəsini telefondan kənarda saxlayın. Yeganə nüsxə itmiş telefonda qalıbsa, qapalı dövrə yaranır — hesabı qaytarmaq üçün sənəd lazımdır, sənəd isə həmin telefondadır.

Hesab artıq dayandırılıbsa, açılma prosesi işə düşür: daxil olduqda pəncərə görünür, [Aç] seçilir və tələb olunan doğrulama tamamlanır. Rəsmi mətn xüsusi qeyd edir ki, addımlar hesabın vəziyyətinə görə dəyişir; nəticə üç cür olur — uğurlu, baxışda (cavab e-poçtla gəlir) və uğursuz (təkrar cəhd və ya dəstəklə əlaqə). Video ilə açılma da ayrıca yol kimi verilib və qaydaları yuxarıdakı videoya bənzəyir.

Bu bölmədə üç sual cavabsız qalır. Dəstəyin cavab müddəti və baxışın nə qədər çəkdiyi rəsmi səhifədə oxunmadı; sorğunun rədd səbəbləri və neçə dəfə təkrar cəhd etmək olduğu da oxunmadı; əl ilə yazılan bəyanatın mütləq ingiliscə olub-olmaması da oxunmadı — rəsmi mətn yalnız «yuxarıdakı bəyanatı vərəqə yazın» deyir, yuxarıdakı bəyanat isə ingiliscədir.

SIM dəyişdirilməsi ayrı məsələdir

Bu bölmə ona görə var ki, burada istiqamət əks tərəfə dönür. Telefon itəndə giriş nöqtəsini geri almaq lazımdır; nömrə ələ keçiriləndə giriş hələ sizdə ola bilər, itən isə SMS faktorudur.

Mexanizm ABŞ Federal Ticarət Komissiyasının SIM Swap Scams: How to Protect Yourself xəbərdarlığında açıq yazılıb: dələduz mobil operatora zəng edib telefonun itdiyini və ya sındığını deyir, nömrənin öz əlindəki yeni SIM kartda aktivləşdirilməsini xahiş edir; operator inanıbsa, SMS, zənglər və mobil internet həmin telefona düşür. Səhifənin öz tarixi 2019-cu ilin oktyabrıdır, yoxlama günümüzdən təxminən yeddi il əvvəl; mətnin sonradan yenilənib-yenilənmədiyini ayrıca araşdırmamışıq.

Əlamətlər də orada verilib: telefon birdən tamamilə işləmir — nə internet, nə SMS, nə zəng; yaxud operatordan bildiriş gəlir ki, SIM kartınız yeni cihazda aktivləşdirilib. Tək əlamət sadəcə şəbəkə problemi ola bilər, ikisi birlikdə görünəndə vəziyyəti dərhal hadisə kimi qəbul etmək lazımdır.

Həmin mənbənin verdiyi ilk üç addım ardıcıldır: dərhal operatorla əlaqə saxlayıb nömrəyə nəzarəti geri almaq, yalnız bundan sonra hesabların parollarını dəyişmək, sonra kart və bank hesablarında icazəsiz dəyişiklik olub-olmadığını yoxlamaq. Ardıcıllığı pozmaq olmaz: nömrə hələ qarşı tərəfdədirsə, sıfırlama keçidləri və SMS kodları yenə ona gedəcək. Qabaqcadan görüləsi iş kimi operator hesabına PIN və ya parol qoymaq tövsiyə olunur.

Orada bir cümlə də var və onun kimə aid olduğunu göstərmək vacibdir — bunu FTC yazır, Binance yox: SMS doğrulaması SIM dəyişdirilməsinin qarşısını həmişə ala bilmir, narahatsınızsa autentifikator tətbiqindən və ya təhlükəsizlik açarından istifadə edin. Saytdakı passkey və hesab təhlükəsizliyi səhifəsində də autentifikator kodunun yalnız SMS-ə güvənməkdən daha etibarlı sayıldığı yazılıb; istiqamət eynidir, mənbələr isə fərqli qurumlardır.

İndi bölmənin ən böyük boşluğu. FTC mətninin sonrakı hissəsindəki müraciət kanalları ABŞ-a aiddir — orada adı çəkilən bildiriş saytı və sosial təminat nömrəsi kimi bəndlər Azərbaycandakı oxucuya şamil olunmur, ona görə burada onlar sizin gedə biləcəyiniz kanal kimi yazılmır. Yerli üç operatorun SIM-in itməsi və yenisinin alınması qaydası, tələb olunan sənədlər barədə isə onların rəsmi izah səhifələrini aça bilmədik: biri robot yoxlaması ekranında dayandı, biri yalnız menyu sətirlərini qaytardı, üçüncünün dəstək səhifəsi açılmadı. Tapa bilməmək kanalın olmaması demək deyil. SIM kartın arxasındakı və ya müqavilədəki rəsmi dəstək nömrəsinə zəng edin, yaxud fiziki satış məntəqəsinə gedin. FTC-nin tövsiyə etdiyi operator PIN-inin yerli operatorlarda olub-olmadığını da rəsmi səhifədən təsdiqləyə bilmədik və başqa mənbədən yoxlamadıq.

Sonuncu boşluq Binance ilə bağlıdır. Oxuduğumuz rəsmi izahlarda — 2FA sıfırlanması, video, parolun sıfırlanması, dayandırma, açılma, nömrənin və autentifikatorun dəyişdirilməsi, passkey — «SIM dəyişdirilməsi» ifadəsi keçmir, ona görə platformanın bu tip hadisəni qəbul edib-etmədiyini və ayrıca müraciət qapısının olub-olmadığını oxumadıq. Oğurlanmış vəsaitə münasibət və qaytarma proseduru barədə saytdakı əvvəlki məqalə də boşluq saxlayıb; burada eyni yanaşma qorunur.

Telefonu dəyişməzdən əvvəlki açar

Əvvəlki bölmələr hadisədən sonrakı işlərdir. Bu bölmə isə yeganə qabaqlayıcı hərəkətdir və onun çox konkret vaxtı var: telefonu dəyişdiyiniz və ya tətbiqi yenidən qurduğunuz gün.

Binance-də «passkey ilə doğrulama tələb olunur» adlı funksiya var; açıq olanda həm girişdə, həm çıxarışda passkey tələb edilir. Rəsmi funksiyanın izah səhifəsi eyni xəbərdarlığı iki dəfə yazır: bu funksiya aktivləşdirildikdən sonra passkey itirilərsə, hesaba daxil olmaq mümkün olmayacaq.

Əsas fayda rəsmi mənbənin öz siyahısındadır. Orada deyilir ki, aşağıdakı əməliyyatlardan əvvəl həmin funksiyanı söndürmək lazımdır: başqa mobil cihaza keçmək; yeni iCloud hesabına daxil olmaq; cihazın sistem ayarlarında passkey tənzimləməsini dəyişmək; Binance tətbiqini yenidən qurmaq. Telefon dəyişilən gün bu dördün üçü bir anda baş verə bilər.

Funksiyanın bir tələsi də var. Rəsmi izahın yeddinci addımında yazılıb ki, funksiyanı söndürmək üçün açarı bağlayıb passkey ilə doğrulama etmək lazımdır. Passkey artıq yoxdursa, açar bağlana bilmir. Rəsmi çıxış yolu isə əvvəlki bölmədəki 2FA sıfırlaması prosesidir; səhifənin sonunda bu, birbaşa göstərilir.

Passkey-in telefonla birlikdə yoxa çıxıb-çıxmaması onun harada saxlandığından asılıdır. Rəsmi izaha görə iCloud Keychain vasitəsilə yaradılan passkey eyni Apple ID ilə işləyən bütün Apple cihazlarında sinxronlaşır; Chrome profilində yaradılan isə yalnız həmin cihazda saxlanılır. Rəsmi mətn Google parol menecerini tövsiyə edir, səbəb kimi Google hesabı ilə avtomatik sinxronlaşmanı göstərir.

Eyni səhifədə kiçik bir tələ də var: Chrome-dan passkey-i silmək üçün sorğunu passkey ilə doğrulamaq tələb olunur. Rəsmi nümunə USB təhlükəsizlik açarıdır — onu silmək üçün açarın kompüterə taxılması lazımdır. Yəni «əvvəl köhnəni sil, sonra yenisini yarat» ardıcıllığını seçmisinizsə, itkidən sonra həmin addım ilişir: köhnəni silmək üçün köhnəsi lazımdır. Yeni passkey yaratmaq rəsmi səhifədə ayrıca bölmədə, müstəqil proses kimi verilib.

Saytdakı fişinqə qarşı kod, autentifikator və ehtiyat kodlar səhifəsi hadisə olmayan vaxtda bərpa məşqi etməyi və ehtiyat kodları ayrı saxlamağı izah edir; bu bölmə həmin məşqin üstünə yalnız «cihaz dəyişmə» anına aid bir hərəkət əlavə edir.

Yoxlaya bilmədiyimiz hissə

Boşluqlar yuxarıda öz yerlərində yazılıb; burada bir yerə toplanır. Üç fərqli «yoxlaya bilmədik» halı ayrı-ayrı göstərilir, çünki onları qarışdırmaq oxucuda rəsmi qaydanın ümumiyyətlə olmadığı təəssüratı yaradır.

Sonuncu sətir digərlərindən fərqlidir və bunu aydın demək lazımdır: bu, tapa bilmədiyimiz məlumat deyil. Rəsmi mətndə rəqəm var, sadəcə eyni sual üzrə müxtəlif səhifələrdə verilən göstəricilər üst-üstə düşmür, ona görə bu səhifə yol göstərir, rəqəmi təkrarlamır.

Saytın Binance və ya hər hansı birja ilə tərəfdaşlıq, sponsorluq və nümayəndəlik münasibəti yoxdur, heç kimin vəsaitini saxlamır. Bu səhifə yalnız açıq rəsmi məlumatı sıralayır, investisiya və ya hüquqi məsləhət deyil; izah risk və açıqlama səhifəsindədir. Rəsmi səhifədə fərqli məlumat görsəniz və ya burada boş qalan hissəyə mənbə tapsanız, düzəliş jurnalı vasitəsilə bildirin.