Hesabı və ya kartı kirayəyə vermək olarmı? Verilibsə nə etməli

Tranzit hesab nədir

Maliyyə Monitorinqi Xidmətinin 2019-cu ilin dekabrında təsdiq edilmiş xüsusi indikatorlar sənədində 2.1.37-ci bənd: «Hesabdan tranzit məqsədlər üçün istifadə edilməsi (məsələn, vəsaitlərin qəbulu və daha sonra onun benefisiara ötürülməsi).» Siyahıda vəsaitin eyni gündə və ya qısa müddətdə çıxarılması (2.1.58) və əlaqəsi olmayan üçüncü şəxslərin iri və ya intensiv mədaxili (2.1.59) də var. Kirayəyə verilən kart məhz bu işi görür.

Qeyd-şərtlər: sənəd banklar və digər monitorinq subyektləri üçündür və özünü tövsiyə xarakterli adlandırır; 2.2-ci bənd «şübhəli» sözünün həmişə konkret cinayət demək olmadığını, 2.4-cü bənd tək əlamətin kifayət etməyə bilməsini yazır. Yəni sənəd hesabın görünüşünü təsvir edir, bankın mütləq məlumat verəcəyini demir.

Virtual aktivlər də istisna deyil: 30 dekabr 2022-ci il tarixli 781-VIQ nömrəli qanun ayrı-ayrı müddəalar istisna olmaqla 2023-cü il fevralın 1-dən qüvvədədir, əvvəlki qanunu ləğv edib və 1.1.1-ci maddədə cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın tərifinə «o cümlədən virtual aktivlər» daxildir.

Avropolun Money Muling səhifəsi (yalnız ingiliscə) isə yazır: «Money muling is a type of money laundering.» Avropol sitatları ümumi izahdır, Azərbaycan qanunu deyil.

Təklif necə görünür

Avropol cəlb etmə yolları kimi guya qanuni iş elanlarını, sosial şəbəkələri və Telegram kimi messencerlərdə birbaşa mesajları sadalayır. Əlamətlərdən əvvəl qeyd-şərt qoyur: «The following characteristics do not necessarily indicate money mule solicitation, but they are commonly used.» Mövzuya yaxın üçü: tanımadığınız biri pulunu hesabınızdan keçirib pay təklif edir; iş risksiz təqdim olunur, məsələn «100% guaranteed»; səbəb nə olursa olsun, hesab nömrəniz istənilir.

Saytdakı saxta iş və tapşırıq dələduzluğunda əvvəlcə siz pul yatırırsınız. Burada əksinədir, pulu qarşı tərəf verir və təklif zərərsiz görünür. Meyarımız sadədir: başqasının pulunu adınıza qəbul edib göstərişlə köçürmək tələb edən istənilən iş bu səhifənin mövzusudur.

Qanun və iki press-reliz

Cinayət Məcəlləsinin 193-1-ci maddəsi cinayət yolu ilə əldə edilmiş vəsaitin leqallaşdırılmasından bəhs edir: mənbəyi gizlətmək və ya cinayətkara məsuliyyətdən yayınmaqda kömək etmək üçün vəsaitin konversiyası və ya köçürülməsi. Maddədə «cinayət yolu ilə əldə edildiyini bilə-bilə» şərti var. Kirayə hesab köçürmə həlqəsidir, amma konkret halda tərkibin olub-olmaması bu kimi şərtlərdən asılıdır və sayt bunu qiymətləndirmir. Cəzalar üçün maddənin mətninə baxın.

Kartı kirayəyə vermək üçün ayrıca maddə olub-olmadığını bilmirik: məcəllədə yalnız açar sözlərlə axtardıq, bütün mətni oxumadıq və rast gəlmədik; inzibati məsuliyyəti yoxlamamışıq.

DİN-in üç həftə fərqlə iki relizi kartını verən şəxs haqqında bir cümlə yazır; onları uzlaşdırmadan yan-yana veririk. 29.08.2024: «Nəzərə almaq lazımdır ki, kartını kibercinayətkarlara maddi maraq qarşılığında istifadəyə verən şəxs də həmin cinayətkar dəstələrin üzvü hesab edilir və qanun qarşısında məsuliyyət daşıyır.» Burada iki məhdudlaşdırıcı var, «kibercinayətkarlara» və «maddi maraq qarşılığında»; cümləni kartını kimə verirsə versin hamıya şamil etmək olmaz.

20.09.2024 tarixli reliz onlayn qumar dəstəsinin vətəndaşlardan pulla alınmış kartlarla ödəniş qəbul etdiyini və çirkli pulların yuyulması sxemlərindən istifadə etdiyini yazır, həmçinin: «Öz kartlarını dəstə üzvlərinə təqdim edən şəxslər isə onların əsl niyyətlərindən xəbərsiz olublar.» Kart verənlərin sonrakı taleyi relizdə yoxdur, rəsmi izah oxumadıq. «Bilmirdimsə, problem yoxdur» nəticəsini bu iki relizdə oxumadıq.

Binance P2P siyasəti

Binance P2P User Transaction Policy yalnız P2P ssenarisinə aiddir; kimlərə şamil olunduğu rəsmi səhifədə hazırda göstərildiyi kimidir. Binance-in ümumi istifadə şərtlərinin səhifəsini isə aça bilmədik.

Siyasət hesabın «only used by themselves», yəni yalnız sahibi tərəfindən istifadəsini tələb edir. Başlıqları «Scenarios triggering risk control abnormalities» və «Handling rules» olan cədvəlin 3-cü sətri: «Users are found to have sold, lent, or rented their accounts to others, or have illegally purchased digital assets for others.» Qayda: «The platform may take necessary measures, including but not limited to temporarily or permanently disabling the P2P trading feature, delaying or disabling the withdrawal feature, or directly freezing such users’ accounts and associated accounts.»

Sütunda hər sətir «may» ilə yazılıb: Binance yalnız hüququ saxlayır, hesab verilibsə mütləq dondurulacağını yazmır. «associated accounts» tərifini siyasətdə oxumadıq. Siyasət səbəb aradan qalxan kimi dayandırmanı mümkün qədər tez götürəcəyini yazır, lakin əlavə edir: «we are under no obligation to notify you when (if ever) such suspension will be lifted.» Məhkəmə tələbi ilə dondurmada: «During the freezing period, the user involved shall contact the relevant judicial authority, rather than the platform, to resolve the matter.»

Son yenilənməsi 2020-07-10 olan P2P çirkli pullara qarşı bəyanat: «It is forbidden to rent, lend, or share important personal property information such as the user's account, bank card, passbook, password, etc.» Şəxsiyyət doğrulaması səhifəsi: «You cannot transfer your account to another person or substitute another person’s ID for your ID.» Bu cümlə nəticəni yazmır.

Artıq vermisinizsə

Avropolun tövsiyəsi: «stop transferring money immediately, notify your bank or payment provider, and report it to your national police.» Bu da ümumi izahdır, Azərbaycan proseduru deyil.

1. Dayanın, izləri saxlayın

Daha heç bir köçürmə etməyin, «sonuncu» deyilən də daxil olmaqla. Yazışmanı və hər mədaxil-məxaric qeydini silməyin.

2. Bank kartı

Bankın rəsmi nömrəsinə zəng edin, kartı başqasının istifadə etdiyini olduğu kimi izah edib bloklanmasını xahiş edin. Mərkəzi Bankın ödəniş kartları qaydalarının 3.9-cu bəndi emitentdən bildirişləri fasiləsiz qəbul etməyi tələb edir, hallar isə belədir: «kart itirildikdə, oğurlandıqda və ya kartın səlahiyyətsiz istifadəsi barədə». 3.8.5-ci bəndə görə emitent bildirişdən sonra kartı dərhal bloklamalıdır. Könüllü verilmiş kartın buraya aid olub-olmadığını qaydalar yazmır, cavab bankındır. 7.3-cü bəndə görə çirkli pullara qarşı qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda emitent bloklama barədə müqavilə qaydasında məlumat verməyə bilər.

3. Birja hesabı

Giriş hələ sizdədirsə, parolu və qarşı tərəfin bildiyi faktorları dəyişin, sonra dayandırmağı düşünün. Rəsmi How to Disable My Binance Account yolu «Log in to your Binance App and go to [Account Info] - [Security] .» ilə başlayır, yəni yalnız girə bildikdə işləyir. Girə bilmirsinizsə: Telefon itəndə və ya SIM dəyişdiriləndə hesabın bərpası. Sonra çıxarış ünvanlarını yoxlayın: Çıxarış ünvanı ağ siyahısı və yeni ünvan yoxlaması. Hesabı verdiyini etiraf edənə Binance-in yanaşması barədə rəsmi mətndə heç nə oxumadıq.

4. Bildiriş və polis

How to Report Scams on Binance Support? səhifəsinə görə forma Binance istifadəçiləri üçündür, daxil olmadan isə Binance Support vasitəsilə bildirmək olar: «Currently, the Case Report Form only supports reporting withdrawal and payment scams.» Həmin səhifə istintaq təfərrüatlarının qanun və ya uyğunluq tələbləri səbəbindən açıqlanmaya biləcəyini yazır və fırıldaqları hüquq-mühafizə orqanlarına bildirməyi tövsiyə edir. Polis və CERT.AZ yolları: Kripto dələduzluğunu Azərbaycanda necə bildirməli.

MMX-nin «Şübhəli halı bildir» sistemi barədə rəsmi mətn əks-əlaqə olmadığını yazır, ana səhifədəki bildirişə görə isə belə müraciət vətəndaş müraciəti kimi qeydiyyata düşmür, cavablandırılmır və anonimlik təmin olunmur. Bunun hesabını vermiş şəxsin özü üçün olub-olmadığını oxumadıq; onu etiraf yolu saymayın. Rəsmi sorğu gəlibsə, vəkilə müraciət edin.

Yoxlaya bilmədiklərimiz

Saytın Binance və ya hər hansı birja ilə tərəfdaşlıq, sponsorluq və nümayəndəlik münasibəti yoxdur, heç kimin vəsaitini saxlamır. Bu səhifə hüquqi və ya investisiya məsləhəti deyil, riski özünüz qiymətləndirin: risk və açıqlama. Fərqli məlumat görsəniz, düzəliş jurnalı vasitəsilə bildirin.